Özgür Yazılım

“Linux ve özgür yazılımın 18 yılı” yazı dizisine beşinci yazı ile devam ediyoruz. Bu yıl 2002-2003 yılları arasını ele alacağız.

2002: İlk büyük LKD etkinliği

2002′nin akılda kalan en önemli noktalarından birisi, LKD’nin ilk büyük organizasyonunu, yani Linux ve Özgür Yazılım Şenliği’ni düzenliyor oluşuydu. 16-19 Mayıs tarihlerinde yaklaşık 1500 penguen, Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nde bir araya geldi, eğlendi, bilgilendi, oyun oynadı ve daha önemlisi Linux’u yaşadı. Başarılı penguenlere ödüller verildi, son gün sosis-ekmek partisi yapıldı. Gelenlerin en az yarısı Ankara dışından olunca Türkiye’nin her kesiminden Linux meraklısı 4 gün boyunca özgür yazılıma doymuş oldu.

Linux’un pazar payı 2002 yılında artmaya devam etti. IDC’ye göre tüm sunucuların %25′i, masaüstlerinin %2.8′inde Linux çalışıyordu. Bunun yanında Linux’un güvenilirliği, düşük sahip olma maliyeti, benzer ürünlere göre daha az güvenlik açığının olması gibi sebeplerden dolayı pek çok büyük kurum Linux’a geçmeye başladı.

Bu yıl, gömülü Linux sistemlerinin altın yılı oldu. 2.4 serisi ile beraber Linux, cep telefonlarından saatlere, otomasyon sistemlerinden arabalardaki navigasyon cihazlarına kadar her yere girmeye başladı. Gömülü sistem standartlarının olmamasını eksiklik olarak gören kurumlar ELPC (Embedded Linux Platform Specification) belgesini çıkarttılar.

2002 yılı Eylül ayında, daha sonra Firefox olarak bilinecek ve tüm dünyada yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanacak olan ürün, Phoenix adıyla Mozilla Suite’in kaynak kodu kullanılarak oluşturuldu. Dağıtımlar bu yıl son kez Mozilla’yı kendi CD’lerine dahil ettiler, birer birer Phoenix’i paketlemeye başladılar.

2002 yılında Torvalds

David Wheeler, 2002 yılında yaptığı “Estimating GNU/Linux’s size” isimli araştırmasıyla kendisinenden sonra gelen araştırmalara yol gösterdi. O yıl 2.4.2 çekirdeğinin 2.5, Mozilla’nın 2.1, XFree86′nın 1.8 ve gcc’nin yaklaşık 1 milyon satır kod içerdiğini hesapladı. Wheeler’in çalışmalarına göre bir Linux dağıtımında en çok kullanılan lisanslar GPL, MIT, LGPL ve MPL, en çok kullanılan diller ise sırasıyla C, C++, bash ve Lisp oldu. Linux’un maliyeti daha o zamanlar 1 milyar doların biraz üzerinde hesap ediliyordu.

2003: Pardus’un başlangıcı

II. Türkiye Linux ve Özgür Yazılım Şenliği yine ilkine benzer şekilde büyük bir katılım ve ilgi ile 1-4 Mayıs tarihleri arasında, bu sefer İstanbul’da, Yıldız Teknik Üniversitesi’nde yapıldı. Etkinlik kapsamında 80′in üzerinde teknik seminer, başarı öyküsü ve serbest tartışma oturumlarının yanında; oyun turnuvası, Linux ile ilgili belgesel ve film gösterimleri de yapıldı. Şenliğin internet cafesine gelen ziyaretçiler, Linux’u masaüstünde birebir kullanarak onunla bizzat tanışma imkanı buldular.

Bu yılın önemli bir bölümünde Erkan Tekman ve Alp Öztarhan, kendilerine gelen bir istek ile, ulusal bir dağıtımın gerekliliğini, dünyada benzer uygulamaları, yazılım endüstrisinin mevcut durumunu ve eğilimlerini araştırdı. Bulgular ışığında, 2003 yılı ortalarına doğru, bir ulusal işletim sistemi dağıtımı oluşturmanın yerinde bir karar olduğu sonucuna vardılar ve somut düzeyde planlama işine girişildi. Eylül 2003, eski adıyla Uludağ, yeni adıyla Pardus projesinin UEKAE içinde “özgür” kod adı ile anılmaya başladığı tarihtir.

Sonraki yazıda 2004-2005 yılları arasına değineceğiz.